شورش پیرامون علیه مرکز

تجربه یک سده گذشته نشان می دهد هرگاه دولت مرکزی به هر دلیلی تضعیف شده است نواحی مرزی امنیت و بقای نظام سیاسی و کشور را تهدید کرده‌اند. نواحی مرزی ایران عموما منطبق بر نواحی اهل‌سنت‌نشین (کرد، بلوچ و ترکمن) و قومیت‌هایی است که دنباله آنها به کشورهای همسایه کشیده است.

نواحی اهل‌سنت‌نشین کشور از جمله نواحی ناآرام و ناراضی کشور هستند که همواره نسبت به تضییع حقوق و نادیده‌انگاری خود توسط دولت مرکزی معترض بوده‌اند. از این رو، حاکمیت در این نواحی عمدتا درگیر بحران بوده و ناگزیر از در پیش گرفتن رویکرد امنیتی در مدیریت تحولات این نواحی بوده است.

در این دست نواحی، نخبگان قومی و مذهبی عمدتا رهبری این جریانات را عهده‌دار بوده‌اند. طی همین بازه زمانی ظرفیت‌های برخاسته از موقعیت ژئوپلیتیک ایران در جنوب غرب آسیا همواره در کانون توجه قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای برای کسب امتیاز از کارگزاران ایرانی بوده است. تنوع فرهنگی و ناحیه‌ای پیرامونی ایران ظرفیت‌های بالایی برای مداخله این قدرت‌ها برای کسب امتیاز از دولت مرکزی را فراهم کرده است.

واکاوی تحولات پیونددار با جنگ اخیر نشان می‌دهد که از مدت‌ها پیش، تلاش برای همگراسازی جریان‌های ناحیه‌گرای این نواحی به ویژه در سیستان و بلوچستان و کردستان در کانون تلاش‌های آشکار و پنهان رژیم صهیونیستی و ایالات متحده قرار داشته است.

در این میان، نواحی کردنشین اهل سنت کشور از آن دست نواحی ناآرام و ناراضی بوده که به واسطه تفاوت زبانی و مذهبی طی یک سده گذشته کانون کشمکش دولت مرکزی با جریان‌های قومی بوده‌اند. ناحیه که دنباله‌های آن به خارج از کشور به ویژه کردستان عراق کشیده شده و پس از سرنگونی رژیم بعث عراق در نقش مرجعیت نواحی کردی در جهت‌دهی به تحولات فرهنگی و امنیتی نواحی کرد زبان کشور به ویژه در استان کردستان و آذربایجان غربی نقش داشته و کانون حضور رهبران ناحیه‌گرای کردستان ایران بوده است.

این مشخصات، حکومت اقلیم را به شدت در کانون توجه و فشار رهبران رژیم صهیونیستی و ایالات متحده در جنگ اخیر قرار داده است که نقش پیاده نظام این دولت‌های متجاوز به ایران را در تشویق و تسلیح جریانی قومی کردستان ایران را ایفا کند، کمابیش شبیه همان نقشی که کردستان عراق در سرنگونی رژیم بعث عراق داشتند.

برای هموارسازی این مسیر نیز بسیاری از مراکز نظامی و انتظامی نواحی کردنشین کشور نیز مورد تعرض و تخریب حملات هواپایه متجاوزان قرار گرفته است. اما موقعیت جغرافیایی نواحی کردنشین و پراکنش قومی کردهای اهل سنت ایران به گونه‌ای است که به مرکز کشور راه ندارد. از این رو، ظرفیت مورد نظر برای اهداف ژئوپلیتیک متجاوزان را ندارد، مگر آنکه در پیوند با دیگر جریان‌های برانداز وابسته ( منافقین و سلطنت طلبان و ..) در مرکز قرار بگیرند، وضعیتی که مستلزم تداوم جنگ، تضعیف نظام سیاسی و افت شدید توان نظامی کشور در جنگ تحمیلی موجود است.