توانش‌های انسانی و ظرفیت‌های جغرافیایی ایران برای مقاومت

قدرت ملی ظرفیتی است که به کارگزاران نظام سیاسی که امکان دفاع از منافع ملی، تأثیرگذاری بر سیاست‌های بین‌المللی و دستیابی به اهداف ملی (منافع و امنیت) را می‌دهد. این ظرفیت ترکیبی از عناصر قدرت سخت و قدرت نرم است.

از این رو، ژرفا و گستره قدرت ملی تابعی از عملکرد کارگزاران نظام سیاسی در اینجا تلفیق عناصر قدرت سخت(ظرفیت های جعرافیایی) و قدرت نرم (توانش های انسانی) است. اندک شمار هستند کشورهایی که از منظر جغرافیایی و توانش‌های انسانی، ظرفیت‌های لازم را برای بقا و موجودیت در شرایط فشار و تحریم‌های گسترده و فزاینده برای بازه زمانی چند دهه‌ای داشته باشند.

این در حالی است ج.ا.ایران چندین دهه است که درگیر تحریم های گسترده و فزاینده (مالی، نفتی، تجاری، ترابری، اشخاص، جنگ افزازی و علمی و فناوری) است و همزمان هم طی این مدت ناگزیر از رویاروی با تهدیدات آشکار و پنهان بزرگ‌ترین قدرت نظامی و اقتصادی جهان و هم پیمانان منظقه و جهانی‌‌اش بوده است و دست کم در سال جاری نیز دو بار ناگزیر از دفاع و مقابله در برابر تهاجم غافلگیرانه ویرانگر مهاجمانی با جنگ افزارهای بسیار پیشرفته با منابع اطلاعات دقیق، شده است.

همه این مسائل از یک سو، ناکارمدی مدیریت چند دهه‌ای حاکم نیز را باید بر این چالش‌ها افزود. این در حالی است که از منظر قدرت ملی دست کم قدرت منطقه‌ای اثرگذار بر تحولات جنوب غرب آسیاست. سوال این جاست چه زمینه‌ها و بسترهایی دست کم تا اینجا و الان از ایران، کشوری پدید آورده که بتواند بقا و موجودیت خود را در یکی از بی‌ثبات‌ترین مناطق ناامن جهان و درگیر چالش‌های داخلی و کشمکش با قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای حفظ کند؟

بررسی و واکاوی ظرفیت‌های (سخت و نرم) قدرت آفرین کشور نشان می‌دهد در ج.ا. ایران، قدرت ملی از یک سو بر توانش‌های انسانی در قالب استقلال، اتکا به توانش‌ها و ظرفیت‌های داخلی (اقتصاد مقاومتی و خودکفایی)، نیروی انسانی جوان و متخصص، قدرت دفاعی مبتنی بر دکترین بازدارندگی دفاعی و نفوذ فرهنگی-سیاسی در منطقه و تقویت جریان‌‌های مذهبی به منظور انسجام اجتماعی و از دیگر سو بر ظرفیت‌‌های جغرافیایی و ژئوپلیتیک در منطقه، داشتن ذخایر عظیم انرژی، دسترسی به آب‌های آزاد، تنوع اقلیمی و منابع طبیعی (تامین کننده امنیت غذایی) و مرزهای طولانی و همسایگان پرشمار استوار بوده است.

درآمیختگی توانش‌های انسانی و ظرفیت‌های جغرافیایی کشور، ظرفیت‌های عظیمی برای خلق قدرت ملی پدید آورده است که بخشی از آن زمینه را برای مقاومت در برابر فشارهای مختلف چند دهه‌ای را فراهم کرده است.

همین مشخصات زیرساختی است که در روزهای اخیر برای ضربه زدن به قدرت ملی ایران در کانون توجه دشمن متجاوز قرار گرفته بدین معنا که طی روزهای اخیر حمله به زیرساخت های غیر نظامی مانند مراکز مسکونی، انبارهای سوخت و آب شیرین‌کن‌های ساحلی روندی فزاینده یافته است و احتمالا این روند به این موارد محدود نخواهد ماند.

انهدام زیرساخت‌هایی که نقش راهبردی در پایداری اقتصادی و امنیت ملی ایفا می‌کنند در دستورکار دشمنان متجاوز قرار گرفته است. از این رو، محافظت از زیرساخت‌های حیاتی کشور در برابر تهدیدات خارجی در قالب موارد زیر گریزناپذیر است:

تقویت قدرت بازدارندگی، ارتقای سامانه‌های پدافند هوایی، انجام اصول پدافند غیرعامل برای کاهش آسیب‌پذیری، در اختیار داشتن خیابان به منزله نماد مشروعیت و قدرت حاکمیت و دیپلماسی رسمی و عمومی در مقیاس منطقه‌ای و بین‌المللی به منظور درگیرسازی سازمان ها و نهادهای بین‌المللی است که ایران آغازگر جنگ اخیر نبوده و مبنای واکنش ج.ا.ایران در این جنگ تحمیلی نیز ماهیت دفاعی دارد.