نظام برنده این بازی دو سر باخت نخواهد بود
♦نظام برنده این بازی دو سر باخت نخواهد بود/
♦بخش کلان جامعه و گروههای مرجع، در کشتاری که دی ماه از معترضان به عمل آمد، تقصیر را متوجه نظام سیاسی میدانند/
♦چنانچه جنگی دربگیرد، آسیبی که به کشور و نظام سیاسی ما وارد خواهد شد قابل مقایسه با هیچ دورهای در تاریخ معاصر نخواهد بود/
♦پیشبینیناپذیری مذاکرات و استهلاک ظرفیتها/
مصاحبه پایگاه اینترنتی انجمن اسلامی مدرسین دانشگاهها با دکتر مراد کاویانیراد
دکتر مراد کاویانیراد، عضو هیات علمی دانشگاه خوارزمی است و در زمینه جغرافیای سیاسی یک صاحب نظر فعال محسوب میشود. متناسب با رشته تخصصیاش، همیشه دلنگران بروز تغییرات اقلیمی، بحرانهای سیاسی ناشی از تنشها در منابع طبیعی، امنیت آب، منازعات هیدروپولتیک و… است. با این حال، این آگاهی از وخامت فزاینده اوضاع در سطح منطقه او را از کوره به در نبرده است: دانشمندی است صمیمی و همیشه حاضر در صحنه های اجتماعی و سیاسی کشور. عضویت در شورای مرکزی انجمن اسلامی مدرسین هم یکی از کارهایی است که با گشادهرویی آن هم در زمانی که همه از صراحت محض و داشتن یک موضع روشن اجتناب میورزند تقبل کرده است. با سوالاتی خدمتشان رسیدیم و گفتگویی کوتاه انجام دادیم. ایشان هم مستقیم رفتند سر اصل مطلب و دیدگاههای خودشان را بدون مقدمه و حاشیه با ما در میان گذاشتند.
مدرسین پرس: جناب دکتر! وضعیت پایگاه مردمی حاکمیت را چگونه میبینید؟
کاویانیراد: ج.اسلامی ایران در تاریخ حیات خود دستخوش تحولات و ناآرامیهای بسیاری با منشا خارجی و داخلی بوده است. به رغم ناکارامدی انباشتی و نارضایتی گسترده و فزاینده همواره بخش قابل توجهی از جامعه پایگاه حمایتی و کف خیابانی نظام بوده و پای آن ایستاده اند. اما نمیتوان انکار کرد که این پایگاه به مرور زمان ضعیفتر شده و جامعه نیز بارها در اشکال مختلف نارضایتی خود را نشان داده است.
اما این وضعیت هرگز مانع از آن نبوده است که نظام سیاسی در مسیر پیموده خود بازنگری کند و به اصلاح راهها و روندهای حاکمیتی بپردازد. تحولات سال جاری نقطه عطفی در تاریخ ج.ا. بود. تحولاتی که از یک سو ریشه در تشدید و گسترش نارضایتیها در مقیاس داخلی و از دیگر سو، ریشه در بازتعریف منافع و امنیت قدرتهای منطقهای و جهانی در مناسبات با ایران داشت. جهتگیری این بازتعریف، دست کم طی سال جاری، عمدتا رو به حذف نظام سیاسی در ایران داشته است.
مدرسین پرس: یعنی میفرمایید که حوادث اخیر واقعا تاثیر معناداری روی مقبولیت عام حکومت داشته است؟
کاویانی راد: بله. شک نباید داشت. در تحولات سال جاری و در مقیاس داخلی، کشتاری که در دی ماه گذشته از معترضان به عمل آمد، حال ج.ا. هر تعریفی از این وضعیت به دست دهد، بخش کلان جامعه و گروههای مرجع، تقصیر را متوجه نظام سیاسی میدانند. نظام سیاسی هم در وضعیت کنونی با توجه به ناکارامدی فزاینده موجود، فشارهای داخلی و فشارهای تحریمی و نظامی توان هیچگونه اصلاحی برای برونرفت از وضع موجود ندارد.
از این رو، رویکرد تعامل در سیاست خارجی و تقابل در سیاست داخلی را ناگزیر در پیش گرفته و چشم به نتیجه مذاکرات با مقامات آمریکایی دوخته است. نوع موضعگیری مقامات آمریکایی هم طرح حداکثری مطالبات آشکار و پنهان است، مطالباتی که پذیرفتن و نپذیرفتن آنها هر دو خسارتبار و پرهزینه خواهد بود. کارشناسان و کارگزاران آمریکایی هم میدانند که تداوم این وضعیت برای ایران حتی اگر جنگی هم رخ ندهد و صرفا در حد کنش کلامی رهبران و مقامات بماند به تشدید نارضایتیها و تضعیف بیشتر نظام سیاسی خواهد انجامید.
این در حالی است که ظرفیتها و زیرساختهای دفاعی و نظامی ایران هم محدودیتی دارد و نمیتوان برای ماه ها در وضعیت آمادهباش برای رویارویی ماند. چندی است که ایالات متحده حضور سنگین و فزاینده نظامی در خلیج فارس و خاورمیانه به جهت رویارویی با ایران یافته حضوری که با تهدیدات روزمره و نمایش قدرت توامان شده است این وضعیت با تعیین مهلت و ضربالاجل رئیس جمهور این کشور همراه شده که به زودی به پایان می رسد. ایران ناگزیر است به خواستهای حداکثری این کشور تن در بدهد. ایران هم بارها هشدارداده است که مقابله جدی خواهد بود و همه کشورهای منطقه درگیر خواهند شد.
مدرسین پرس: تبعات یک رویارویی تمامعیار و جنگ بین ایران و امریکا را چگونه ارزیابی یا پیشبینی میکنید؟
کاویانیراد: چنانچه جنگی دربگیرد قطعا آمریکا و کشورهای منطقه درگیر خواهند شد و ناگزیر از پرداخت هزینه خواهند بود، اما آسیبی که به کشور و نظام سیاسی ما وارد خواهد شد قابل مقایسه با هیچ دورهای در تاریخ معاصر نخواهد بود. در چنین فضایی از ارعاب و دغدغه بقا، مقامات کشورمان از یک سو ناگزیر از چنگ و دندان نشان دادن در برابر این تهدیدات هستند و از دیگر سو، ناچار به مذاکره در برابر مطالبات حداکثری هستند.
اینکه هر دو کشور مسئله هستهای را خط قرمز خود تعریف کردهاند و حاضر نباشند از آن کوتاه بیایند وضعیت را به سوی جنگ خواهد کشاند. از دیگر سو این خواست ایالات متحده با درخواست توقف برنامه موشکهای بالستیک، پایان غنیسازی اورانیوم و قطع حمایت از محور مقاومت (حماس، حزبالله و حوثیها) همراه شده است که دست کم مقامات ج.ا. بارهای اعلام کرده اند کوتاه نخواهند آمد.
از این رو، هر لحظه امکان جنگ وجود دارد. در عین حال، بعید نیست به رغم مواضعی که مقامات ج.ا. بارها بر خط قرمز بودن آنها تاکید داشتهاند در حوزه هایی کوتاه بیایند. در چنین فضایی از آشوب و ناآرامی، هر اتفاقی ممکن الوقوع است. از این رو، شرایط به واسطه وجود بازیگران و کنشگران مختلف با منافع گاه متعارض پیشبینی رخدادها را دشوار میکند. از دیگر سو، دیر به سرانجام رسیدن یا نرسیدن مذاکرات، افزون بر تشدید نارضایتیهای داخلی، ظرفیتهای دفاعی- امنیتی ج.ا. را نیز به شدت مستهلک خواهد کرد و نظام برنده این بازی دو سر باخت نخواهد بود.
مدرسین پرس: از وقتی که در اختیار ما گذاشتید سپاسگزارم. فعلا چاره ای جز صبر و انتظار نداریم تا خدا چه بخواهد.
کاویانیراد: خواهش میکنم. ادای دین بود. قصد ترساندن نداشتم ولی نه تنها حکومت بلکه شهروندان عادی و فعالین سیاسی هم باید خودشان را برای سناریوهای مختلف آماده بکنند. هیچ چیزی با قطعیت قابل پیشبینی نیست.
